NIEZWYKŁE DZIEDZICTWO
ALEJE CZEREŚNIOWE
ALEJE CZEREŚNIOWE WOKÓŁ GÓRY ŚW. ANNY
Aleje czereśniowe wokół Góry św. Anny to niezwykłe miejsca w Parku Krajobrazowym Góra Św. Anny. Miejsca te zaledwie przez co najmniej kilka lub kilkanaście dni stają się istną perełką na tle pozostałych atrakcji turystycznych w okolicy.
Jest tak dlatego ponieważ najczęściej w drugiej połowie kwietnia korony drzew zostają obsypane pięknie pachnącymi kwiatami. Lokalny krajobraz zmienia się właśnie dzięki kwitnącym drzewom czereśni. To sprawia, że dla wielu osób to obowiązkowy przystanek w drodze na Górę św. Anny. Miejsca te przyciągają turystów, którzy przyjeżdżają tutaj z początkiem wiosny właśnie z powodu kwitnących alei czereśniowych.
Na poniższej stronie znajdziesz wiele ciekawych i przydatnych informacji dotyczących alei czereśniowych wokół Góry św. Anny.
KILKA SŁÓW O HISTORII ALEI CZEREŚNIOWYCH
Aleje przydrożne to wyjątkowy element krajobrazu. W sposób harmonijny łączą bowiem krajobraz stworzony przez naturę z infrastrukturą stworzoną przez człowieka. Mówiąc o alejach czereśniowych wokół Góry św. Anny zdecydowanie na największą uwagę zasługuje aleja rosnąca wzdłuż drogi z Leśnicy na Górę św. Anny oraz aleje rosnące wzdłuż drogi między Ligotą Górną i Ligotą Dolną. Przypuszcza się, że najstarsze drzewa rosnące na tych alejach czereśniowych mają już około 90-100 lat.
Mimo faktu, że dziedzictwo to nie jest prawnie chronione to stanowią ogromną wartość historyczną dla lokalnej społeczności, a przez to stały się symbolem dla naszego regionu, o którym w czasie kwitnienia czereśni mówi się w wielu mediach zarówno lokalnych oraz ogólnopolskich. Ponadto są nieodłącznym elementem przyrody, który pozytywnie wpływa na m.in. polepszenie powietrza oraz podnoszą jakość gleby sąsiadujących z alejami pól. Początkowo obsadzanie szlaków komunikacyjnych w naszym regionie pojawiło się około XVIII w. za czasów Fryderyka Wielkiego. Był to to także nieodłączny element typowo rolniczej i sadowniczej działalności człowieka, ale również sprawiały, że poruszanie się takimi szlakami w upalne dni było dużo wygodniejsze. Ta wielowiekowa tradycja wymaga od współczesnego pokolenia jej podtrzymania.
Postępujący rozwój technologii oraz motoryzacji sprawił, że pojawiające się na szlakach komunikacyjnych pojazdy powoli wypierały sadzone wzdłuż dróg aleje drzew. Drogi zostawały poszerzane i jednocześnie aleje wycinane. Tak było choćby np. z alejami czereśniowymi w Zalesiu Śląskim gdzie z krajobrazu definitywnie zniknęły czereśnie posadzone przy drodze w kierunku Strzelec Opolskich, Leśnicy czy Czarnocina. Podobnie wygląda sytuacja z czereśniami, które sadzone były wzdłuż dróg polnych. Spadek zainteresowania ich owocami sprawił, że potrzeba odnawiania starych drzew zanikła i pozostały już głównie wiekowe i chylące się ku końcowi osobniki.
ZAPOMNIANE ALEJE CZEREŚNIOWE
Poniżej kilka starych fotografii wykonanych w latach 30 i 50 XX w. w Zalesiu Śląskim, na których widać rosnące drzewa czereśni wzdłuż głównej drogi w kierunku Strzelec Opolskich. Po tych alejach dziś niestety nie ma już śladu.
ALEJA Z LEŚNICY NA GÓRĘ ŚW. ANNY
KILKA SŁÓW O ALEI
Nie ma co ukrywać, że aleja rosnąca wzdłuż drogi z Leśnicy w stronę Góry św. Anny jest zdecydowania najbardziej malownicza. Położona jest przy drodze powiatowej pośród majestatycznie pofalowanych pól oraz licznych śródpolnych zadrzewień, w pobliżu ścieżek kalwaryjskich. Sama okolica Leśnicy jest wyjątkowa, otoczona licznymi wąwozami, które niosą duże ilości wody po obfitych opadach deszczu oraz żyzne i ciekawie ukształtowane pola. Rosnące tutaj najstarsze drzewa posadzone zostały w latach 20. XX w. i z dużą pewnością przed nimi wcześniej również znajdowały się tutaj czereśnie.
Okres kwitnienia alei przypada najczęściej na drugą połowę kwietnia. Zdarzają się również anomalnie w pogodzie, które sprawiają że aleja kwitnie już w pierwszej połowie kwietnia lub dopiero z początkiem maja. Długość kwitnienia również zależy od pogody. W sprzyjających warunkach kwiaty potrafią zdobić korony drzew nawet do prawie dwóch tygodni. Niestety takie zjawiska pogodowe jak silny wiatr, ulewne deszcze czy przymrozki przyśpieszają przekwitanie kwiatów i opadanie płatków. W czasie kwitnienia aleja swoim urokiem urzeka zarówno o wschodzie i podczas zachodu słońca. Mimo iż ruch na drodze w weekendy jest wzmożony, to w tygodniu kiedy jego natężenie spada można cieszyć się nie tylko ferią zapachów, ale również ciszą, którą przerywa dźwięk pszczół oraz śpiew ptaków.
Widok na aleję czereśniową przy drodze z Leśnicy w kierunku Góry św. Anny.
Aleja ta liczy niespełna 2 km długości i składa się z około 150 drzew. Choć w ciągu ostatnich kilku lat w alei ubyło sporo wiekowych drzew to dzięki m.in. rozpoczętej w 2021 r. akcji „Ratujemy aleje czereśniowe” udało się uzupełnić powstałe luki w drzewostanie. O staraniach różnych instytucji oraz władz samorządowych o przetrwanie alei czereśniowych przeczytasz w dalszej części artykułu.
JAK DOTRZEĆ DO ALEI I GDZIE ZAPARKOWAĆ SWÓJ SAMOCHÓD?
Jak już zostało wspomniane wcześniej aleja rośnie wzdłuż drogi powiatowej z Leśnicy w kierunku Góry św. Anny. Poniżej zobaczysz mapę, na której zaznaczona została aleja, a ponadto podaję link do lokalizacji alei w Google Maps – https://maps.app.goo.gl/gNCCXAaboNnZ2cGE8.
Kolejną ważną kwestią przede wszystkim ze względów bezpieczeństwa, a także ze względu na nie utrudnianie fotografowania innym osobom kwitnącej alei, warto swój samochód pozostawić w proponowanych lokalizacjach (kliknij w nazwę aby otworzyć link):
1. Parking przy kąpielisku w Leśnicy
2. Droga zjazdowa z alei w kierunku Poręby
3. Przy kapliczce „IV stacja pogrzebowa”
W okresie kwitnienia drzew czereśniowych pojawia się tutaj sporo ludzi, którzy najczęściej przyjeżdżają tutaj samochodami. Warto skorzystać z podanych wyżej lokalizacji by przede wszystkim parkując samochodem na poboczu wzdłuż alei nie stwarzać zagrożenia dla innych uczestników ruchu. Również dzięki temu osoby chcące sfotografować aleję będą mogły wykonać ulubione fotografie bez stojących samochodów na poboczu. Pamiętajmy, że w to miejsce przyjeżdżają osoby z różnych części regionu, a nawet z dużo dalszych odległości właśnie by wykonać takie fotografie.
Jak widać na fotografii w okresie kwitnienia ruch na alei potrafi być bardzo duży.
ALEJA (czerwona pinizezka) ORAZ MIEJSCA PARKINGOWE NA MAPIE (niebieskie pinezki):
ALEJA Z LEŚNICY NA GÓRĘ ŚW. ANNY na FOTOGRAFIACH
© FOTOGRAFIA BŁAŻEJ DUK / www.blazejduk.pl
ALEJA MIĘDZY LIGOTĄ GÓRNĄ A LIGOTĄ DOLNĄ
KILKA SŁÓW O ALEI
Kolejną wyjątkową i również piękną aleją jest ta położona między miejscowościami Ligota Górna i Ligota Dolna (gmina Strzelce Opolskie). Długość jej to aż prawie 3 km i liczy około 150 drzew, a ich wiek szacuje się na około 60 lat. Choć to również wiekowa aleja to jednak jest zdecydowanie młodsza od alei z Leśnicy na Górę św. Anny. Jej lokalizacja pozwala sfotografować ją z pięknie zachodzącym słońcem czy kwitnącymi na sąsiadującymi z nią polami rzepakami.
Aleja czereśniowa o zachodzie słońca między Ligotą Górną i Ligotą Dolną.
Choć alej ta nie przyciąga tylu fotografujących co ta znajdująca się przy drodze z Leśnicy w kierunku Góry św. Anny to mimo wszystko jest miejscem urokliwym i wyjątkowym ponieważ poza samą aleją istnieją przepiękne lokalizacje idealnie odzwierciedlające uroki sielskich krajobrazów. To miejsce gdzie spotkamy piękne polne ścieżki oraz gdzieniegdzie rosnące również przy nich drzewa czereśniowe, które również w okresie ich kwitnienia potrafią skraść serca fotografujących.
JAK DOTRZEĆ DO ALEI I GDZIE ZAPARKOWAĆ SWÓJ SAMOCHÓD?
Z dotarciem do alei czereśniowej między Ligotą Górną, a Ligotą Dolną nie powinno być większego problemu ponieważ ta aleja również znajduje się przy głównej drodze powiatowej. Choć znajduje się na terenie gminy Strzelce Opolskie to czas przejazdu z alei między Leśnicą i Górą św. Anny, a tą między Ligotami to zaledwie około 10 minut. Śmiało można więc zaplanować sobie w sprzyjających warunkach odwiedzenie obu alei. Z racji iż aleja między Ligotą Górną i Ligotą Dolną jest odsłonięta od strony zachodniej to można świetnie wykorzystać ją do sfotografowania przy ciepłych promieniach zachodzącego słońca.
Poniżej zobaczysz mapę, na której zaznaczona została aleja, a ponadto podaję link do lokalizacji alei w Google Maps – https://maps.app.goo.gl/ggpeqAQpnfEPuYgJ6
Niestety w pobliżu tej alei nie ma żadnych miejsc parkingowych, ale z racji tego, że aleja ta nie cieszy się aż taką popularnością jak ta z Leśnicy do Góry św. Anny to tutaj nie ma większego problemu z zaparkowaniem samochodu na poboczu. Warto jednak wziąć pod uwagę, że to teren rolniczy i porusza się tą drogą sporo pojazdów rolniczych, a więc pamiętajmy o bezpieczeństwie podczas pozostawiania swoich pojazdów.
ALEJA Z LIGOTY GÓRNEJ DO LIGOTY DOLNEJ NA FOTOGRAFIACH
© FOTOGRAFIA BŁAŻEJ DUK / www.blazejduk.pl
WALKA O PRZETRWANIE ALEI CZEREŚNIOWYCH
Naturalnym procesem w przyrodzie jest przemijanie i rzeczą oczywista jest, że dotyczy to również cieszące nasze oczy aleje czereśniowe. Dorosłe drzewa na alejach osiągają już sędziwy wiek, a najstarsze z nich zwyczajnie obumierają i usychają. Z wiekiem są również bardziej podatne na ekstremalne warunki pogodowe jak silny wiatr towarzyszący burzom czy zwyczajnie akty wandalizmu wyrządzone przez człowieka. Tak też na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat regularnie zmniejsza się liczba czereśni, które tworzą piękny w okresie wiosennym kwitnący szpaler.
Jedne z pierwszych inicjatyw jakie podjęto w sprawie ratowania alei czereśniowych miały miejsce w 2010 r. Wtedy to Stowarzyszenie „Kraina św. Anny” wraz ze Śląskim Ogrodem Botanicznym w Mikołowie rozpoczęły pracę nad projektem o nazwie „Analiza bioróżnorodności z naciskiem na stare odmiany czereśni w obszarze Kraina św. Anny”, a projekt ten trwał trzy lata. Wykonano najpierw inwentaryzację drzewostanu na alei z Leśnicy na Górę św. Anny, alei między Ligotą Górną i Dolną, a także na tzw. alejach „krapkowickich”. Następnie poddano drzewa analizie genetycznej po to aby uzyskać nowe sadzonki, które pielęgnowane są w Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Mikołowie. Jak widać już kilkanaście lat temu w świadomości nie tylko samorządowców rodziła się potrzeba by zwrócić szczególną uwagę na niezwykłe dziedzictwo, o które warto dbać i przedłużać jego żywotność by cieszyło także oczy przyszłych pokoleń.
Do tej akcji również przyłączyła się Gmina Leśnica, która w 2012 roku zorganizowała po raz pierwszy „Święto kwitnących czereśni”. Akcja miała na celu promocję lokalnej perełki jaką jest kwitnąca aleja czereśniowa na obrzeżach Leśnicy, ale również zwiększenie świadomości lokalnej społeczności o ogromnej wartości historycznej i turystycznej tego miejsca. Istotnym celem tej akcji było również wzbudzenie świadomości wśród dzieci i młodzieży o dbanie środowiska, a także szanowanie zieleni i drzewostanu. W końcu to właśnie oni będą kolejnym pokoleniem, które będzie musiało zmierzyć z wieloma wyzwaniami by piękno przyrody wokół nas przetrwało.
Zobacz przygotowane materiały w ramach w ramach projektu „Analiza bioróżnorodności z naciskiem na stare odmiany czereśni w obszarze Stowarzyszenia Kraina św. Anny oraz niezbędne działania służące ich ocaleniu”:
1. Film o czereśniach
2. Ulotka
3. Inwentaryzacja Alei czereśniowej – cz. I Aleje „annogórskie”
4. Inwentaryzacja Alei czereśniowej – cz. II Aleje „ligockie”
5. Inwentaryzacja Alei czereśniowej – cz. III Aleje „krapkowickie”
AKCJA "RATUJEMY ALEJE CZEREŚNIOWE"
#ratujemyalejeczeresniowe
Akcja „Ratujemy aleje czereśniowe” to projekt, który we wrześniu 2021 r. zainicjowała Gmina Leśnica. Do akcji włączyli się również m.in.: Powiat Strzelecki, Zespół Opolskich Parków Krajobrazowych, portal popularyzujący obszar Góry św. Anny – goraswanny.pl, Leśnicki Ośrodek Kultury i Rekreacji w Leśnicy, rolnicy i lokalni przedsiębiorcy. Głównym celem projektu było przede wszystkim uratowanie alei czereśniowych przed degradacją oraz okazją do upowszechnienia wiedzy historycznej, kulturowej, ekologicznej związanej z alejami czereśniowymi. Był to również idealny moment do przedstawienia oraz upamiętnienia postaci prof. Eberharda Makosza. To jeden z najwybitniejszych polskich sadowników pochodzący z Lichyni w gminie Leśnica. Podczas inauguracji projektu, który miał miejsce w Leśnicy dodatkowo każdy z przybyłych mieszkańców Gmina Leśnica, który przyniósł 2 kg makulatury mógł w zamian zabrać ze sobą jedno drzewko czereśni i posadzić w swoim ogrodzie. W akcji tej rozdano aż 300 sadzonek przygotowanych przez Zespół Opolskich Parków Krajobrazowych.
Wyjątkowość tej akcji polegała na tym, że zachęcała do zaangażowania się nią tak naprawdę wszystkich i ostatecznie wynikiem jej był fakt, że każdy mógł „zaadoptować” nowo posadzone drzewo uiszczają opłatę w wysokości 300 zł. Takie podejście sprawiło, że ludzie „adoptujący” drzewko jeszcze bardziej związali się z aleją gdyż mają świadomość, że ich drzewo staje się elementem całości, która daje nadzieję na przetrwanie tego wyjątkowego dziedzictwa. Wiemy również, że wiele osób które wzięło udział w akcji #rautujemyalejeczeresniowe regularnie je dogląda i fotografuje by widzieć jak się rozwija. Każde z posadzonych drzew otrzymało również spersonalizowaną tabliczkę, na której osoba „adoptująca” mogła umieścić np. swoje imię i nazwisko lub inną nazwę. Takie „adoptowane drzewo” od momentu posadzenia zostało także otoczone opieką sadowniczą na okres 5 lat. Rozwiązanie to sprawdziło się już w Parku Miejskim w Strzelcach Opolskich i bardzo dobrze przyjęło się w świadomości obecnych i byłych mieszkańców regionu.
Nim jednak doszło do nowych nasadzeń młodych drzewek dokonano analizy drzewostanu i określono ile wstępnie brakuje drzew, określono zasady nasadzeń w pasie drogowym, określono odpowiedni wybór drzewek, skonsultowano miejsca nasadzeń z rolnikami, których pola sąsiadują z aleją oraz zwrócono im uwagę o szczególną dbałość o nowe drzewa. Ponadto podjęto działania popularyzatorsko-edukacyjne, przeprowadzono konkursy oraz działania upowszechniające świadomość krajobrazową i ekologiczną. Zadbano także o upowszechnienie inicjatywy w mediach społecznościowych.
Jedno z „adoptowanych” drzew. Nowe nasadzenia są oznaczone tabliczką i odpowiednio zabezpieczone.
Wynik tej akcji jest imponujący ponieważ po łącznie trzech edycjach przeprowadzonych w latach 2021-2022 posadzono aż 80 młodych drzewek i jednocześnie uzupełniono wszystkie luki na alei z Leśnicy w kierunku Góry św. Anny. Posadzone są drzewa starych odmian, takich jak hedelfińska czy büttnera czerwona. Obecnie akcja została wstrzymana, ale jeśli z alei znikną kolejną drzewa to braki te będą uzupełniane tak aby zachować żywotność tego przyrodniczego zabytku.
Warto tutaj również dodać, że w 2024 r., po gruntownej przebudowie drogi powiatowej między Leśnicą i Lichynią 88 młodych drzew czereśniowych.
ZOBACZ FILM O AKCJI "RATUJEMY ALEJE CZEREŚNIOWE"
"
Człowiek nie powinien być sam na tym świecie.
Drzewo czereśni potrzebuje innego drzewa, aby rosnąć i dawać owoce. Tak jak człowiek, gdy kocha-rozkwita.